Geen afbeelding beschikbaar

Diaconieschool verbonden aan het Luthers Weeshuis (1736-1876)

Ook bekend onder:

  • Lutherse weeshuis

Locaties

Historisch overzicht

1620 Bouw van een eenvoudige kerk aan de latere Lutherse Burgwal. 1662 vergroting.

1732 De Zweedse gezant Preis stelt voor om vanuit de Lutherse Gemeente een weeshuis en oudeliedengesticht in Den Haag op te richten.

1736 Start van het weeshuis in de Tuchthuisstraat, later Lange Lombardstraat genoemd. De regenten benoemden een binnenhuisvader- en moeder en een schoolmeester. De schoolcommissie bestaande uit twee predikanten, twee diakenen en een presidenyt-ouderling vergaderden tweemaal per jaar over het aannemen van leerlingen. De hoofdonderwijzer van de school werd benoemd door de kerkeraad; de hulponderwijzers en kwekelingen door de commissie. Jan Dirker, die reeds koster-voorzanger was, solliciteerde met succes naar de functie van schoolmeester. De reglementen van 1736 en 1844 laten duidelijk zien dat de drie ambten nauw met elkaar waren verweven. Om half zes moest de schoolmeester voorzingen en lezen, terwijl de wezen op hun knieën het morgengebed baden. Hij moest aanwezig zijn bij de wekelijkse catechisatie en op zondagavond overhoren wat de kinderen uit de preek hadden onthouden. Bij alle openbare godsdienstoefeningen moest hij in het zwart gekleed met mantel en bef een kwartier voor aanvang aanwezig zijn.
Dagelijks was er school van negen tot twaalf uur van twee tot vier uur, maar op woensdag- en zaterdagmiddag waren er geen lessen en moest hij de weeskinderen in de ‘leedighe uren’ bezig houden met vertellingen en gezangen. In de winter was er een avondschool voor oudere weeskinderen. De schoolmeester moest in alles het goede voorbeeld geven en een onberispelijk leven leiden. Voor zedekunde en godsdienstonderwijs moest hij de aanwijzingen van de Kerkenraad volgen en behoorlijk aantekeningen bijhouden van de vorderingen, de ijver en het zedelijk gedrag van de leerlingen. Zijn opdracht omtrent het onderwijs luidde: ‘Hij zal geven klassikaal onderwijs waarvan de hoofdonderwerpen moeten zijn, lezen, schrijven, rekenen en zingen, alles zoo wel theoretisch als practisch…..Het onderwijs in aardrijkskunde en geschiedenis moet zo gegeven worden dat hij niet verzande, maar hij beperke zich tot veertien hoofdonderwerpen..
Jaarlijks werden er in aanwezigheid van de Kerkenraad examens afgenomen en prijzen uitgereikt aan leerlingen die dat verdienden.

1876 Opheffing van de Weeshuisschool van de Evangelisch Lutherse Gemeente in Den Haag.

1895 Door een grote schenking van G.H. Klatte kon men het oude pand afbreken en een nieuw ontwerp van G. Brouwer jr. en E.F. Ehnle uitvoeren dat tot 1921 voor weeskinderen werd gebruikt.

1921
Er worden geen nieuwe wezen meer aangenomen.

1930 Verkoop gebouw.

1976 Sloop van het gebouw

Hoofdonderwijzers
Dirker, Jan (1736-)
Dirker, Jurriaan ()
Neuman, Johan Christiaan (vermeld 1859-1875)

Bronmateriaal

Havelaar, J.J. en H.P.R. Rosenberg (1992). Weldadigheid gewijd. Weeshuizen in Den Haag en het Hervormde diaconieweeshuis aan de Hooftskade. Den Haag. Vom reeks nr. 6.

Stadermann, G. (1981). De Evangelisch-Lutherse kerk te 's-Gravenhage door de eeuwen heen. Den Haag. (bibliotheek 18C f 134)

Reglement voor het Weeshuys der Gemeente, toegedaen de onveranderde Augsburgse confessie in ’s Gravenhage. Opgesteld en gerapporteerd door de Grootste Kerkvergadering derselver Gemeente. Anno 1736, den 15. November. Den Haag: Van Zanten. (Haags Gemeente Archief: bnr. 3 inv. nr. 107) en Instructies voor de koster, voorzanger en schoolmeester-onderwijzer in het weeshuis, 1844. (Haags Gemeente Archief, bnr. 3, inv. nr. 193)

Laatst bijgewerkt 27 oktober 2014

Website door Picturae